22 Kasım 2019 Cuma

Berber Cerrahlarının Kanlı Tarihi

berber-cerrahlarinin-kanli-tarihi

Tıp tarihi şu andaki modern durumuna ulaşmadan önce karanlık ve biraz da ürkütücü bir yolculuk geçirmiş olması şaşırtıcı değil. Klasik Antik Çağ'da yapılan ameliyatın, Orta Çağ'da hastalık ve yaralanma ile baş etmenin mevcut ilaçlarla mümkün olmadığı bir gerçek. Berber cerrahları incelediğimizde bu gerçekliğin nedenleri, ortaya çıkıyor
08 Ekim 2019 Salı 22:07

  Berber cerrahları, Ortaçağın büyük bir bölümünde olağan tıp pratisyenleriydi; kan alma , amputasyon, sülük, diş çekme ve tabii ki sakal ve saç kesimide günlük görevleri arasındaydı.

 

Saç Kesimlerinden Amputasyonlara - Berber Cerrahları Nasıl Ortaya Çıktı?

 

MS 1000'den başlayarak, cerrahların ve doktorların rolü ayrıldı. Cerrahlar genellikle alt sınıfa hitap ederken, kendilerini cerrahi uygulamanın üstünde gören doktorlar kalelerde yaşıyarak hastaları gözlemlemişlerdir. Kale dışında yaşayan halk hastalıktan kırılırken, doktorların kale içinde hangi hastalıkları gözlemledikleri ise ayrı bir muamma.



 

Doktorlar semptomları, yaralanmaları ve rahatsızlıkları tespit eder ve buna göre tedavi uygular,  tedavi sürecini takip etmek için akademik bilgilerine güvenirlerdi. Genellikle kraliyet ve aristokrat aileleri tedavi eder zenginlerin hizmetinde bulunurlardı. Latince eğitim alan bu doktorlar akıcı bir şekilde konuştukları ve hastalıklar konusunda bilgili oldukları için cerrahlardan fazla itibar görmüş ve cerrahların üzerinde tutulmuşlardı 

 

Peki ya diğer sınıflar? Askerler, köylüler, keşişler ve işçiler? Onların Yaşamlarında, yaralanmalar ve rahatsızlıklar soylulardan çok daha yaygındı. Kalelerde yaşayan doktorlar ellerini kirletmekten nefret ettikleri için, onların tedavisinide berber cerrahlar yapmaya çalışıyordu.

 

David Teniers, 1670'lerde "Cerrah". ( Kamu malı )

 

Doktorlar, çoğunlukla 15. yüzyıl ve sonrasında, çalıştıkları üniversiteler tarafından akredite edilmiş ve lisanslandırılmış olsa da, diğer yandan berber cerrahların ne diploması nede çalışmaları için lisansları vardı. Bu nedenle cerrahlık yapmak isteyenler önce Ticaret loncasına başvuruyor sonra da berberler cerrahların yanında çıraklığa başlıyorlardı.Bu çıraklık çoğu zaman zorlu ve karışıktı. Berberlerle bağlantılı olmasına rağmen çıraklık dönemi bir dizi hizmeti kapsıyordu.

 

Zamanla berber cerrahisi terimi doğdu ve berberin temel hizmeti birçok başka görev kazandı.

 

Berber çıraklığı döneminde eğitilmiş ortalama bir cerrahdan, doktorların yapamayacağı, yanık, deri döküntüleri, kırık kemikler, çıkık uzuvlar, zührevi hastalıklar, lancing enfeksiyonları , topikal uygulamalar ve kümes hayvanı uygulamalarıyla birlikte, temel yara ve yırtıklarla başa çıkması bekleniyordu . Daha yetenekli cerrahlar aynı zamanda, üçleme, amputasyon, koterizasyon gibi zorlu prosedürleri de gerçekleştiriyordu

 

Ambroise Paré, Paris'te yoğun bir dükkanda çırak berber cerrahı olarak. J. Ansseau'dan sonra E. Morin tarafından ahşap oymacılığı. (Hoşgeldin Resimleri / CC BY 4.0 )

 

Ve berber cerrahı, gerçek bir cerrahın daha alçak bir şekli olarak ortaya çıktı. Daha temel prosedürlerle ve biraz daha korkunç ve kirli olan işlerde görevlendirildiler. Zaman ilerledikçe, berber cerrahları ve çırakları daha bağımsız hale geldiler ve sonunda uygun cerrahlarla rekabet etmeye başladılar

 

Berber cerrahlarının en eski ve en temel rolleri manastırlarla bağlantılıydı. MS 1000 kadar yeterli bilgiye sahip olmasalar bile loncalar aracılığıyla, Avrupa'daki sayısız manastır tarafından işe alınıyorlardı. Bunun temel nedeni aslında berberlik yeteneklerinden kaynaklanıyordu. Onlar rahiplerin saçlarını düzenli olarak kesmek için manastırlarda hazır bekliyordu , zira rahiplerin başlarını tonlandırılmaları gerekiyordu. (Tonlama, başın üstünü traş etmenin dini uygulamasıdır.)

                               

Carlo Crivelli'den St Bartholomew (1473). ( Kamu malı )

 

Ancak zamanla, berberlerin manastırlardaki saç kesmekten daha fazlasını yapmasına izin verildi. Manastırlar, özellikle Fransa ve Orta Çağ Almanya'sında hastane ve kutsal alanların rolünü üstlenirken berber cerrahları gerçek bir tıbbi role soyundular. Zamanla saç kesiminin yerini, kan alma, kanayan uzuvların kanını durdurma ve kesilen uzuvları dikme aldı. 

 

Bunlarla yetinmeyen berber cerrahları sonunda hastalıklı ve sağlıksız uzuvlarıda kesmeye başladılar. 

 

13. yüzyılda Fransa' eğitim gören tüm doktorların ameliyatlara girme zorunluluğu getiren bir yasa çıkartınca berberlerin cerrahlık yapma alanlarıda kapatılmış oldu. Eğitimli doktorlar zenginlere ve soylulara hizmet ettiği için bu yasa yoksullar ve askerler için iyiye işaret değildi.

 

Bir berber cerrahının kan dolaşım seti, 19. yüzyılın başında, Märkisches Museum Berlin. (Anagoria / CC BY 3.0 )

 

Sülükler, Uzuvlar ve Gevşek Dişler

Kentsel alanların artmasıyla  (kasaba ve köyler) tıbbi yardıma olan ihtiyaçta arttı. Cerrahların uygulamalı eğitimleri uzun süre aldığı için doktorlar cerrahlardan çok fazlaydı. Bu nedenle cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyanların büyük bölümü hayatını kaybediyordu. 

 

Hekimleri ve uzayan cerrahi uygulamaları protesto etmek için Jean Pittard tarafından 1210'da St. Côme'de özel bir kolej kuruldu. Bu kuruluş  loncaların daha sonra ortaya çıkmasına doğru ilk adım oldu. Côme'deki cerrahlar iki sınıfa ayrıldı - uzun ve kısa elbiseler. Uzun cüppeler uygun, yerleşik usta cerrahlardı, kısa cüppeler çıraklardı (stajyer berberler)

                                   

1694'te Paris Cerrahi Akademisi Anatomik Tiyatrosu. ( Kamu malı )


Fransa’da 1371’de berber cerrahlar paradoksal olarak usta cerrahları geçtiler. Bunun nedenide, cerrahların yükselen şöhretlerini kıskanan doktorların, usta cerrahlar hakkında yaydıkları asılsız dedikodulardı. Doktorların yaydığı bu dedikodular halkın usta cerrahlar yerine  berber cerrahlara yönelmesine neden oldu. 1371'de Fransa kralı, kendi berberini Fransa'daki tüm berber ve cerrahların başı olarak ilan etti. Bu durum sadece usta cerrahları etkilemedi, usta cerrahların yükselmesini istemeyen doktorlarıda etkiledi


İngiltere'deki King Edward II, 1308'de berberlere lonca statüsü verdi. ve zamanın Britanya'sında berber cerrahlar önemli bir rol oynadılar. 1375 yılında, yeni bir lonca daha kuruldu ve iki ayrı rol ortaya çıktı. Ameliyat yapanlar ve sadece berber olanlar.


Ayrıca, tüm cerrahların hizmetlerini yerine getirebilmeleri için Taç tarafından lisanslanmasını gerektiren bir yasa çıkartıldı. Glasgow’da, VI. James’in altında, bütün eczacılar, cerrahlar, berberler ve berber cerrahları bir tüzük altında birleşti - Ama çoğunluk berber cerrahlarında olduğu için, hakimiyette berber cerrahların eline geçti 


Berber cerrahlarının rolü, savaşlarda dahada belirgin hale geldi. Daha korkunç cerrahi işlemlerde yer alarak, kendilerini kabullendirdiler. 


1415'te Fransa'da ve 1618 ve 1648'deki Otuz Yıl Savaşları'nda yaptıkları başarılı ameliyatlarla öne çıktılar . Savaş zamanlarında ameliyatlarda uzuv kesen ve yara diken berber cerrahları, barış zamanlarında ise saç - sakal traşı yaparak para kazanıyordu. Gerekmedikçe de ameliyat işine girmiyorlardı.


Hizmetlerine ihtiyaç duyulduğunda, gerçekten çok renkliydiler. Bir berber cerrahının rolü çeşitliydi ve zamanla hem ameliyat işinde hemde ilac kullanma işinde oldukça ün kazandılar. Uygulamalarının standart bir konsepti, mizah denilen şeydi.


Dört element ve zodyak işaretleri ile ilgili olarak dört mizah simyasal yaklaşım. ( Kamu malı )


Bu tıp sistemi, Roma ve Yunanca tıbbı uygulamalardan kurtulmuş, insan davranışlarını ve sağlığını düzenleyen dört “kimyasal sistem” etrafına dönmüştü. Bu dört mizaç; sanguine, choleric, melankolik ve flegmatikti. Orta Çağ'da berber cerrahları da bu sistem üzerinde çalışmaya devam etti.


Berber cerrahlar etkilerini bir grafikle belirlemek için neredeyse her zaman hastanın idrarını muayene ederlerdi . Renk, tutarlılık ve hastanın idrarının tadına bağlı olarak, berber cerrahı tedaviye devam ederdi. En yaygın “çareler” den biri kan alma idi. Kanın alınmasıyla, cerrahın kötü “mizahları” vücuttan da çıkartacağı düşünülüyordu.


Bir ortaçağ idrar çarkı. ( OnlineRover )


Erken ortaçağ döneminde, bu uygulama genellikle sülükler ile yapıldı. Aslında, bu popüler bir yöntemdi ve neredeyse sülükleri neslinin tükenmesine yol açtı. Metotlar daha da geliştikçe, berber cerrahları hastanın damarında bir kesi açmaya yardımcı olan ve bir kişiden bir bardak kan alarak dikkatlice çıkmalarına yardımcı olan özel bir araç kullandılar.


Kan alma yaygın bir prosedürdü ve 18. ve 19. yüzyıllara kadar yoğun kullanımda kaldı. Ancak gerçek şu ki, sadece nadir durumlarda faydalı olabildi. Gereğinden fazla alınan kan hastanın tansiyonunu düşürdüğü için, hastaya zarar verdi.


Amputasyon, Trepanasyon ve Anestezi Yok


Amputasyonlar (uzuv kesmeler) berber cerrahlarının gerçekleştirdiği ve savaşta en sık olduğu diğer bir yaygın prosedürdü. İşlem, hastalar tarafından, açık nedenlerden dolayı, çoğunluklada anestetik eksikliği nedeniyle sevilmiyordu.


Aynı şey , hiçbir anestetik işlem uygulanmadan oldukça yaygın olan üçleme prosedürü için de geçerliydi . Hastanın kafatasına girilerek, beynin koruyucu zarının en dış tabakasını ve merkezi sinir sistemini açığa çıkaran bir delik oluşturulurdu. Deliğin açılmasının farklı rahatsızlıkları azaltacağı ve baskı uygulayacağına inanılıyordu. Kafatasına açılan delik nöbetler, kafatası kırıkları ve farklı davranış problemleri için bir tedavi olarak kabul ediliyordu. Hastalar, kafatasına bir delik açmanın şeytanların ve şeytani güçlerin kaçmasına izin vereceğine inanıyordu

 

Hieronymous Bosch tarafından “Çılgınlık Taşının Çıkarılması” (Folly Cure) . ( Kamu malı )


Berber Cerrahlarının Düşüşü

Zaman geçtikçe ve cerrahi daha rafine ve önemli bir özellik kazandıkça, berber cerrahları hızla ortadan kaldırıldı. Bu, doğrudan bir zanaattan mesleğe geçiş ameliyatından kaynaklandı. Berber cerrahlarının küçülmesine doğru atılan ilk adımlardan biri, ameliyatın XIV Louis  yönetiminde hız kazandığı Fransa'da meydana geldi .


Torunu XV Louis , St. Côme kolejinde beş ameliyat masası kurarak cerrahların uzmanlaşmasını ve değişik ameliyat türlerini başarılı bir şekilde yamalarını sağladı. XV Louis'in eğitimden geçmiş cerrahların önünü açması  1743'te Fransa'daki her berber ve peruk üreticisinin ameliyat yapmasının yasaklanmasını sağladı. İki yıl sonra da, İngiltere'de berberler ve cerrahlar da tamamen ayrıldı.


Bir kadının kafasından taş çıkaran bir berber cerrahı; 'delilik' (deliliğin) sınırdışı edilmesini sembolize ediyor. Sulu Boya, B. Maton'dan sonra 1787'de J. Cats. (Hoşgeldin Resimleri / CC BY 4.0 )


Erken tıbbi ve cerrahi uygulamaları göz önüne aldığımızda, bugün sahip olduğumuzu kolayca değerlendirebiliriz. Tarihli Roma ve Yunan uygulamalarının Ortaçağda çok yanlış bir yerde olduğu ve tıbbın durgunluktan muzdarip olduğu açıktır . Ama en çok acı çekenler, vücutlarını ne yaptıklarını bilmeyen berber cerrahlarına teslim eden hastalardı. Acı onlar için hayatın bir parçasıydı ve berber cerrahları şifacılar olarak kabul edilsede, genel olarak değillerdi.


Bu olay aynı zamanda bize, soyluların ve yoksulların büyük ölçüde birbirlerinden ayrıldığı sınıf bölünmesi hakkında bir fikir veriyor. Cerrahi prosedürlere gelince, bu bölünme kısmen silindi. Çünkü berber cerrahı ameliyat için güvenilir amputasyon testeresini eline aldığında bütün erkekler tek bir et ve kan olarak görülüyordu


ANCİENT-ORİGİNS

 

Haberin etiketleri:

berber, cerrah, doktor


Haber okunma sayısı: 155

Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER

suleyman-tapinagi-ve-ufo-lar

Süleyman Tapınağı ve Ufo’ lar

16 Kasım 2019 Cumartesi 19:22
nuhun-gemisi-nerede-karaya-oturdu

Nuh’un gemisi nerede karaya oturdu?

12 Kasım 2019 Salı 21:27
dunya-disi-genetik-deneyler

Dünya dışı genetik deneyler

10 Kasım 2019 Pazar 19:33
dunyanin-en-korkunc-hastanesi

Dünyanın en korkunç hastanesi

07 Kasım 2019 Perşembe 16:52
antik-iskeletlerde-sakli-10-gizem

Antik iskeletlerde saklı 10 gizem

03 Kasım 2019 Pazar 18:13

ÜLKE GÜNDEMİ

Değnekçi terörüne İBB’den yeni önlem!

İBB, İSPARK’ın mesai saatleri dışında, kent genelindeki açık otoparklarda vatandaşlardan parklanma adı

Gar katliamında gizli dosya skandalı!

Ankara’da 10 Ekim 2015’te 100 kişinin öldüğü Tren G arı katliamına ilişkin, savcılığın, 9 klasörlük

Cumhuriyet tarihinin en büyük fişlemesi

TBMM İçişleri Komisyonu’nda görüşülen Torba Kanun Teklifi ile derneklere, üyeleri ile üyeliği sona

Saray'a giden CHP'liyi biliyorum

Sözcü gazetesi yazarı Rahmi Turan, 'Müthiş haber' başlıklı dünkü yazısında Cumhuriyet Halk Partisi'nden

‘Benimle mezara gidecek’ demişti

FETÖ’nün, Balyoz ve Ergenekon kumpasları başlamadan kısa bir süre önce emekli olan ve bu sabah aramızdan

MHP'den Rahmi Turan açıklaması

MHP Genel Başkan Yardımcısı Semih Yalçın, Sözcü gazetesi yazarı Rahmi Turan'ın bugünkü yazısıyla ilgili

ÇOK OKUNANLAR

  • Haber bulunamadı

  • Haber bulunamadı

İSTANBUL - HAVA DURUMU

ISTANBUL