22 Haziran 2018 Cuma

Atatürk için savaş gemisi göndermişler

ataturk-icin-savas-gemisi-gondermisler

Samsun’a çıkan Mustafa Kemal Paşa’yı Padişah Vahdettin’in geri çağırdığı söylenir. Oysa yeni yayımlanan bir belge, bunun böyle olmadığını, İngilizlerin çağırdığını ve geri getirilmesi için de Samsun’a savaş gemisi gönderdiklerini ortaya çıkardı
09 Haziran 2018 Cumartesi 21:26

   Ercan Dolapçı/AYDINLIK GAZETESİ

 

Samsun’a 19 Mayıs 1919 günü çıkan Mustafa Kemal Paşa’nın, İstanbul hükümetiyle anlaşamayarak 8/9 Temmuz 1919 gecesi vazifesinden ve askerlik mesleğinden istifa etmesinden sonra geri getirilmesi için İngilizlerin Samsun’a savaş gemisi gönderme kararı aldığı ortaya çıktı. Gazeteci yazar Murat Bardakçı’nın “Yıkılış ve Kurtuluş” kitabında yer alan belgeye göre İngilizler işi sıkı tutmuş ve bu amaçla bir fırkateyni yola çıkarmış. Belgelerde, İngilizlerin Paşa’nın faaliyetlerinden duydukları rahatsızlık açıkça belirtiliyor. Mustafa Kemal’in Samsun’dan geri çağrılmasının İstanbul Hükümetinin kendi başına aldığı bir karar olmadığı da netleşiyor. İngiliz notası bu açıdan önemli bir boşluğu dolduruyor. İşte o tarihi belgeler:

 

MUSTAFA KEMAL’DEN DUYULAN RAHATSIZLIĞIN NOTASI



 

İstanbul’da bulunan İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Arthur Calthorpe, Hariciye Nezareti’ne 8 Haziran 1919 tarihinde bir nota vererek, Mustafa Kemal Paşa’dan duyduğu rahatsızlığı bildirir. İngilizlerin, Paşa’ya yönelik bu ilk tavrını yansıtan belgede şunlar yer alır:

 

“Ekselansları,

 

1- Samsun Sancağı’ndan bazı kötü niyetli kişilerin sebep oldukları sıkıntı ve düzensizlik yaratabilecek endişe verici haberler aldığımı Ekselanslarına bildirmekle şeref duyarım.

 

2- Mustafa Kemal Paşa’nın bu harekette öncü rol oynadığı bildirilmektedir.

 

3- Bu sebeple, Türk Harbiye Nezareti’ne Karadeniz Ordusu Başkumandanı tarafından Mustafa Kemal Paşa’nın görevinden alınması talimatı verilmiştir.

 

4- İç bölgelerde milletler ve dinlerarası mahiyette çıkabilecek herhangi bir huzursuzluğun getirebileceği ağır neticelere Ekselanslarının dikkatini çekmek isterim.

 

5- Bu sebeple, bütün sivil yetkililere görev bölgelerinde meydana gelebilecek herhangi bir karışıklıktan şahsen sorumlu tutulacakları talimatının derhal verilmesini talep ediyorum.

 

6- Samsun Sancağı’ndaki vaziyet hakkında yakından bilgilendirilmemi de ilaveten talep ederim.” (BOA. HR. SYS.2608/6-20’den aktaran; Murat Bardakçı, Yıkılış ve Kuruluş, Osmanlı İmparatorluğu’nun Çöküş ve Türkiye Cumhuriyeti’nin Kuruluş Belgeleri, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, Aralık 2017, s.161.)

 

İNGİLİZLER SAVAŞ GEMİSİ GÖNDERİYOR

 

Bu notadan sonra Erzurum’da bulunan Mustafa Kemal Paşa’ya “geri dön” baskısı artar. Paşa İstanbul’u olabildiğince oyalar ve faaliyetlerine devam eder. Baskılara daha fazla dayanamayınca da İstanbul’un görevden alma emri gelmeden 8 Temmuz 1919 gecesi saat: 11.00’de 3. Ordu Müfettişliği’nden ve askerlik mesleğinden istifa ettiğini bildirir. Bunun için de “Oyun bitti” der. Bir nefer olarak halkın içinde direniş faaliyetlerine devam eder. İşte bu gecenin sabahında İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Calthorpe, Sadrazam Damat Ferit Paşa’ya bir nota verir ve Paşa’nın getirilmesi için bir savaş gemisinin yola çıkarıldığını bildirir. Amiral Calthorpe’nin notası şu içeriktedir:

 

“Karadeniz Ordusu Başkumandanı’ndan aldığım bildirimlere göre Samsun’da bulunan 3. Osmanlı Ordusu Başkumandanı, İngiliz askerlerinin dahile gönderilmesine itirazlarda bulunmuş ve bu itirazlarına birtakım tehditler de eklemiştir.

 

2) 3. Osmanlı Ordusu Başkumandanı’nın aldığı tavır ve vaziyetin asla kabul edilemeyeceğini ve seri tedbirler alınmasını gerektirdiğini zât-ı sâmî-i fehimanelerine açıklamak ve göstermek görevimdir.

 

3) Dolayısıyla 3. Osmanlı Ordusu Başkumandanı’nın acilen Dersaadet’e getirtilmesi lüzumunu zât-ı sâmî-i fehimanelerine bildirmekle şeref duyarım. Adı geçenin bindirilmesi için bir İngiliz harp gemisini Samsun’a gönderiyorum. Bu gemi Osmanlı hükümeti tarafından adı geçen kumandana verilecek emirleri birlikte götürecektir.

 

4) Yukarıda izah ettiğim olaylar Mustafa Kemal Paşa’nın müfettişliği dahilindeki sahada gerçekleşmiş olduğundan, bu subayın da payı olduğu kuvvetle zannolunmaktadır.

 

5) Dolayısıyla Mustafa Kemal Paşa’nın derhal Dersaadet’e dönmesini veyahut tarafımdan vaki olan talep üzerine Osmanlı hükümeti tarafından verilen emirleri devamlı küçümsemiş olan adı geçen hakkında gerekli tedbirlerin hemen alınmasını tekrar ve ısrarla talep ederim.” (BOA.HR.SYS.2609/6-18’den aktaran; Bardakçı, Age, s.164. Osmanlıca’dan sadeleştiren: Kurtuluş Güran.)

O GECEYİ ANLATIYOR

 

Paşa o geceyi Nutuk’ta şöyle anlatır: “Harbiye Nezareti, “İstanbul’a gel!” diyor. Padişah, “Evvela hava değişimi al, Anadolu’da bir yerde otur, fakat bir işe karışma” diye başladı. Nihayet, ikisi birlikte “Mutlaka gelmelisin!” dedi. “Gelemem!” dedim. Nihayet 8/9 Temmuz 1919 gecesi, sarayla açılan bir telgraf başı haberleşmesi esnasında, birdenbire perde kapandı ve 8 Haziran’dan 8 Temmuz’a kadar bir aydır devam eden oyun sona erdi. İstanbul, benim o dakikada resmi memuriyetime son vermiş oldu. Ben de aynı dakikada, 8/9 Temmuz gecesi saat 10.50, sonra Harbiye Nezareti’ne, saat 11 sonra da Padişah’a memurluk vazifemle beraber askerlik mesleğinden istifamı bildiren telgrafları vermiş oldum.” (Atatürk’ün Bütün Eserleri, C.19, 3. Basım, Nutuk, C.1, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2015, s.52.)

 

Paşa, istifasını yurdun dört bir yerine ve ileri gelen şahsiyetlere şu ifadelerle bildirir: “Milletin yekvücut olarak kuvvet ve kudretini cihana göstermesinden başka kurtuluş çaresi ve medet noktası kalmamıştır. Bu sebeple senaverleri resmi makam ve sıfatımın mâni olduğunu gördüğümden, derhal askerlik mesleğinden istifa ederek vatan ve milletimizin tam kurtuluşuna kadar milletle beraber ve milletin içinde çalışmaya karar verdim.” (Atatürk’ün Bütün Eserleri, C.21, 3. Basım, Nutuk, C.3, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2012, s.56.)

 

10 Temmuz 1919, Mutki’de Aşiret Reisi Hacı Musa Bey’e: “(...) İşte bu ahval ve şartlar içinde asker olarak bağlı çalışmaktan ziyade sinei millette vatandaşlarımla beraber milletin bir ferdi olarak memleketimin saadet ve bağımsızlığına hizmet etmeyi, şeref ve haysiyeti için ölünceye kadar çalışmayı daha faydalı görerek âşığı olduğum askerlikten istifa ettim. Bittabi bu vatani mesaide zatıâlileri gibi pek kıymettar vatandaşlarımın yardım edeceklerine ve ortak olacaklarına tam itimadım vardır.” (Age, s.53.)

 

DİRENDİ KAZANDI

 

Olayların gelişimi ise şöyledir: İstifadan sonra Erzurum’da bulunan 15. Kolordu Kumandanı Kâzım Karabekir Paşa “Emrinizdeyim Paşam!” der. Paşa artık 23 Temmuz günü başlayacak olan Erzurum Kongresi’nin toplanması için çalışır. İstanbul ise hiç boş durmaz. Sadrazam Damat Ferit Paşa 29 Temmuz 1919 tarihli emriyle “Mustafa Kemal Paşa ve Rauf Bey’lerin derdest edilerek getirilmesi”ni emreder. Bunu yapacak bir güç yoktur artık Anadolu’da... 16 Mayıs 1920 günü Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları hakkında gıyabi idam kararı verilir ve bu karar 24 Mayıs 1920 günü Sultan Vahdettin tarafından onaylanır.

 

Tarihin cilvesine bakın ki bu mücadeleyi Mustafa Kemal Paşa kazanır ve Büyük Zafer sonrası 1 Kasım 1922 günü saltanatın kaldırılmasından sonra Sultan Vahdettin, 17 Kasım 1922 günü yurdu İngiliz gemisiyle terk eder. 19 Mayıs 1919 günü Samsun’a çıkan Mustafa Kemal Paşa, o gün için “Benim doğum günüm” der. Sadece onun doğum günü mü? Türkiye Cumhuriyeti’nin de...



Haber okunma sayısı: 197

Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER

menzilciler-icin-universite-yasasi

Menzilciler için ‘üniversite yasası’

21 Haziran 2018 Perşembe 10:11
akil-almaz-dolandiricilik-yontemi

Akıl almaz dolandırıcılık yöntemi

21 Haziran 2018 Perşembe 09:59
prof-dr-ozdemirden-skandal-paylasim

Prof. Dr. Özdemir'den skandal paylaşım

20 Haziran 2018 Çarşamba 19:05
polisi-muduru-yakmis

Polisi müdürü yakmış

19 Haziran 2018 Salı 09:51
sehir-hastahanelerinde-her-seye-garanti

Şehir hastahanelerinde her şeye garanti

19 Haziran 2018 Salı 09:46

ÜLKE GÜNDEMİ

Menzilciler için ‘üniversite yasası’

AKP’ye yakınlığıyla bilinen Nakşibendi Tarikatı’na bağlı Menzil Cemaati yeni üniversite kurabilsin diye

Akıl almaz dolandırıcılık yöntemi

Paranızı yastık altında mı yoksa bankada saklamak mı daha güvenli? Cevabınız banka ise bu haberi okumadan

Bu karar Türkiyeyi parçalar

İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Ümit Özdağ, katıldığı canlı yayında Suriyeli mülteciler konusuna

Erdoğan Ferdi Tayfur’a geçiş yapmış olabilir

Gazetecilerin sorularını cevaplayan Cumhurbaşkanı adayı ve İYİ Parti Genel Başkanı Akşener, "Bahçeli devam

Hayvana şiddete karşı yeni düzenleme

Başbakan Binali Yıldırım, İzmir'deki temasları kapsamında bir otelde, kentteki Balkan dernekleri temsilcileri ve

Mühür kullanmak ustalık istiyor

Bu seçim, diğer seçimlerden farklı özellikler taşıması nedeniyle soru işaretlerine neden oluyor. Seçmenin

İSTANBUL - HAVA DURUMU

ISTANBUL