22 Kasım 2019 Cuma

2000 yıllık Deprem Dedektörü

2000-yillik-deprem-dedektoru

Depremleri hala doğru şekilde tahmin edemesek de, sismik şokları tespit etmede, kaydetmede ve ölçmede uzun bir yol kat ettik. Pek çoğu, bu sürecin 2000 yıl önce, MS 132’deki Zhang ('Chang') Heng adlı Çinli bir mucit tarafından ilk sismoskopun icadı ile başladığını bilmiyor. Bu cihaz depremlerin uzaktan algılanmasında oldukça hassas
11 Ekim 2019 Cuma 20:09

 Eski Çinliler, depremlerin Dünya kabuğundaki tektonik plakaların kaymasından kaynaklandığını anlayamadı. Bunun yerine, Çin halkı depremlerin göklerin mevcut yönetici yin ve yang hanedanları tarafından işlenen eylemler olduğuna inanıyordu  

 

Eski Çinlilerin sismik olayların cennetten gelen önemli işaretler olduğuna inandığı düşünülürse, bu işaretlerin Çin krallıklarını ülkenin herhangi bir yerinde meydana gelen depremlere karşı uyarılmaları gerekiyordu. Ama sismik olaylara karşı Çin kralları uyarılmıyor, ülkenin çeşitli yerleri bölgeleri yerle bir oluyordu.

Zhang Heng: Eski Mucit



Zhang Heng, Han Hanedanlığı döneminde (25 - 220 MS) yaşayan bir gökbilimci, matematikçi, mühendis, coğrafyacı ve mucitti. Astronomik gözlem için dünyanın ilk su destekli teleskopunu icat etmesiyle ünlüydü, zamanla su saatini geliştirerek, bir deta ile yıldız kataloğunda yaklaşık 2.500 yıldız belgeledi. Ayrıca Zhang Heng'ın ilk kilometre sayacını icat ettiğine de inanılıyor. 

 

Ancak Zhang Heng'in şok yaratan en büyük buluşu, ise dünyanın ilk deprem dedektörü idi. Han Han'ın (5. yüzyılda Fan Ye tarafından derlendiği) Kitabına göre , Zhang Heng'in deprem dedektörü, yüzlerce kilometre ötede meydana gelen depremin yönünü ve şiddetini belirliyordu

 

Zhang'ın sismoskopu, semavere benzeyen bronzdan yapılmış, yaklaşık 6 feet (180 cm) çapında şaşırtıcı bir aletti. Sekiz ejderha yüzü aşağı bakar şekilde ana aletin dışına yerleştirilmişti. Bu ejdarha başları pusula işlevi görecekti. Her ejderhanın ağzında küçük bir bronz top vardı. Ejderhaların altında, sekiz ağzı açık kurbağa vardı, geniş ağızları topları düşecek olan topları almak için yapılmıştı. Aygıt ayrıca, kranktaki yuvadan geçen dikey bir pim, topları yakalama aygıtı, çıkıntıya yerleştirilmiş bir pivot, sarkacı süsleyen bir sarkan, sling için bir ek ve sarkacı destekleyen bir yatay çubuk içermekteydi - Bu buluş ortalamanın çok üstünde, bir ustalık başarısıydı.

 

Alet sökülemediği için, bir deprem durumunda topun düşmesine neden olan mekanizmanın sırrıda hala çözülebilmiş değil.. Bir teoriye göre, ince bir çubuğun namlunun ortasına gevşek bir şekilde yerleştirilmiş olmasıdır. Bir deprem, çubuğun sismik şok yönünde devrilmesine ve ejderhalardan birinin ağzını açmasına ve ejderhanın ağzında bulunan bronz topun serbest bırakmasına neden olur. Sekiz kurbağadan birine çarpan topun çıkardığı sesi duyan gözlemciler ağzında top bulunan kurbağanın yönüne bakarak, depremin kaba bir hesapla yönünü tesbit etme imkanını buluyorlardı.

138 AD: Deprem Algılandı!

MS 138'te, yapılan ilk deneyde bronz topun kurbağanın ağzına düşmesi sırasında çıkardığı ses, saray hanedanı arasında büyük bir şaşkınlığa ve paniğe neden oldu. Topu düşüren ejderhanın yönlendirildiği yöne göre, depremin başkent Luoyang'ın batısında olduğu tespit edildi.Ama şaşkınlık ve paniğe rağmen saray hanedanı bu buluşun doğruyu tesbit ettiğine inanmadı. Bunun nedenide Luoyang'da herhangi bir sarsıntının olmamasıydı. Ancak, birkaç gün sonra saraya gelen bir haberci Luoyang'ın batısındaki Batı Long bölgesinde (bugün, güneybatı Gansu eyaleti), şiddetli bir deprem olduğunu bildirdi. Bu olay saray hanedanın Zhang Heng'in enstrümanından büyük ölçüde etkilenmesini sağladı

 

2005 yılında, Çin'in Zengzhou kentinde (aynı zamanda Zhang'ın memleketi olan) bilim adamları, Zhang'ın sismoskopunu kopyalamayı başardılar. Bu sismoskoplar Çin ve Vietnam'daki dört farklı depremi tesbit ettiler. Ve bilim adamları bu aletleri dalgalara dayanan simüle depremleri tespit etmek için uzun yıllar kullandılar.  Sismoskop bütün depremleri hatasız hepsini tespit etti. Nitekim, testlerden toplanan veriler, günümüz sismometrelerinin topladığı verilerle doğru şekilde uyuşuyor!

 

Bugün, gelişmiş bir modern bilim ve teknoloji bakış açısına göre, Zhang Heng'in icat ettiği sismometresi hala şaşırtıcı derecede rafine ve dikkat çekici 

Haberin etiketleri:

deprem dedaktörü, çin


Haber okunma sayısı: 227

Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER

spam-e-postalar-kimlik-avliyor

Spam e-postalar kimlik avlıyor

14 Kasım 2019 Perşembe 19:01
yapay-zekadan-korkutan-tespit

Yapay zekadan korkutan tespit

13 Kasım 2019 Çarşamba 08:58
cekici-icerikler-guvenligi-unutturuyor

Çekici içerikler güvenliği unutturuyor

31 Ekim 2019 Perşembe 13:40
siber-saldirilar-operatorler-ve-bankalar

Siber saldırılar operatörler ve bankalar

28 Ekim 2019 Pazartesi 18:19
izlerken-izleniyor-muyuz

İzlerken izleniyor muyuz?

24 Ekim 2019 Perşembe 20:34
11-siber-guvenlik-efsanesi

11 Siber güvenlik efsanesi

15 Ekim 2019 Salı 17:57

ÜLKE GÜNDEMİ

Değnekçi terörüne İBB’den yeni önlem!

İBB, İSPARK’ın mesai saatleri dışında, kent genelindeki açık otoparklarda vatandaşlardan parklanma adı

Gar katliamında gizli dosya skandalı!

Ankara’da 10 Ekim 2015’te 100 kişinin öldüğü Tren G arı katliamına ilişkin, savcılığın, 9 klasörlük

Cumhuriyet tarihinin en büyük fişlemesi

TBMM İçişleri Komisyonu’nda görüşülen Torba Kanun Teklifi ile derneklere, üyeleri ile üyeliği sona

Saray'a giden CHP'liyi biliyorum

Sözcü gazetesi yazarı Rahmi Turan, 'Müthiş haber' başlıklı dünkü yazısında Cumhuriyet Halk Partisi'nden

‘Benimle mezara gidecek’ demişti

FETÖ’nün, Balyoz ve Ergenekon kumpasları başlamadan kısa bir süre önce emekli olan ve bu sabah aramızdan

MHP'den Rahmi Turan açıklaması

MHP Genel Başkan Yardımcısı Semih Yalçın, Sözcü gazetesi yazarı Rahmi Turan'ın bugünkü yazısıyla ilgili

ÇOK OKUNANLAR

  • Haber bulunamadı

  • Haber bulunamadı

İSTANBUL - HAVA DURUMU

ISTANBUL