24 Eylül 2020 Perşembe

2000 yıllık Deprem Dedektörü

2000-yillik-deprem-dedektoru

Depremleri hala doğru şekilde tahmin edemesek de, sismik şokları tespit etmede, kaydetmede ve ölçmede uzun bir yol kat ettik. Pek çoğu, bu sürecin 2000 yıl önce, MS 132’deki Zhang ('Chang') Heng adlı Çinli bir mucit tarafından ilk sismoskopun icadı ile başladığını bilmiyor. Bu cihaz depremlerin uzaktan algılanmasında oldukça hassas
11 Ekim 2019 Cuma 20:09

 Eski Çinliler, depremlerin Dünya kabuğundaki tektonik plakaların kaymasından kaynaklandığını anlayamadı. Bunun yerine, Çin halkı depremlerin göklerin mevcut yönetici yin ve yang hanedanları tarafından işlenen eylemler olduğuna inanıyordu  

 

Eski Çinlilerin sismik olayların cennetten gelen önemli işaretler olduğuna inandığı düşünülürse, bu işaretlerin Çin krallıklarını ülkenin herhangi bir yerinde meydana gelen depremlere karşı uyarılmaları gerekiyordu. Ama sismik olaylara karşı Çin kralları uyarılmıyor, ülkenin çeşitli yerleri bölgeleri yerle bir oluyordu.

Zhang Heng: Eski Mucit



Zhang Heng, Han Hanedanlığı döneminde (25 - 220 MS) yaşayan bir gökbilimci, matematikçi, mühendis, coğrafyacı ve mucitti. Astronomik gözlem için dünyanın ilk su destekli teleskopunu icat etmesiyle ünlüydü, zamanla su saatini geliştirerek, bir deta ile yıldız kataloğunda yaklaşık 2.500 yıldız belgeledi. Ayrıca Zhang Heng'ın ilk kilometre sayacını icat ettiğine de inanılıyor. 

 

Ancak Zhang Heng'in şok yaratan en büyük buluşu, ise dünyanın ilk deprem dedektörü idi. Han Han'ın (5. yüzyılda Fan Ye tarafından derlendiği) Kitabına göre , Zhang Heng'in deprem dedektörü, yüzlerce kilometre ötede meydana gelen depremin yönünü ve şiddetini belirliyordu

 

Zhang'ın sismoskopu, semavere benzeyen bronzdan yapılmış, yaklaşık 6 feet (180 cm) çapında şaşırtıcı bir aletti. Sekiz ejderha yüzü aşağı bakar şekilde ana aletin dışına yerleştirilmişti. Bu ejdarha başları pusula işlevi görecekti. Her ejderhanın ağzında küçük bir bronz top vardı. Ejderhaların altında, sekiz ağzı açık kurbağa vardı, geniş ağızları topları düşecek olan topları almak için yapılmıştı. Aygıt ayrıca, kranktaki yuvadan geçen dikey bir pim, topları yakalama aygıtı, çıkıntıya yerleştirilmiş bir pivot, sarkacı süsleyen bir sarkan, sling için bir ek ve sarkacı destekleyen bir yatay çubuk içermekteydi - Bu buluş ortalamanın çok üstünde, bir ustalık başarısıydı.

 

Alet sökülemediği için, bir deprem durumunda topun düşmesine neden olan mekanizmanın sırrıda hala çözülebilmiş değil.. Bir teoriye göre, ince bir çubuğun namlunun ortasına gevşek bir şekilde yerleştirilmiş olmasıdır. Bir deprem, çubuğun sismik şok yönünde devrilmesine ve ejderhalardan birinin ağzını açmasına ve ejderhanın ağzında bulunan bronz topun serbest bırakmasına neden olur. Sekiz kurbağadan birine çarpan topun çıkardığı sesi duyan gözlemciler ağzında top bulunan kurbağanın yönüne bakarak, depremin kaba bir hesapla yönünü tesbit etme imkanını buluyorlardı.

138 AD: Deprem Algılandı!

MS 138'te, yapılan ilk deneyde bronz topun kurbağanın ağzına düşmesi sırasında çıkardığı ses, saray hanedanı arasında büyük bir şaşkınlığa ve paniğe neden oldu. Topu düşüren ejderhanın yönlendirildiği yöne göre, depremin başkent Luoyang'ın batısında olduğu tespit edildi.Ama şaşkınlık ve paniğe rağmen saray hanedanı bu buluşun doğruyu tesbit ettiğine inanmadı. Bunun nedenide Luoyang'da herhangi bir sarsıntının olmamasıydı. Ancak, birkaç gün sonra saraya gelen bir haberci Luoyang'ın batısındaki Batı Long bölgesinde (bugün, güneybatı Gansu eyaleti), şiddetli bir deprem olduğunu bildirdi. Bu olay saray hanedanın Zhang Heng'in enstrümanından büyük ölçüde etkilenmesini sağladı

 

2005 yılında, Çin'in Zengzhou kentinde (aynı zamanda Zhang'ın memleketi olan) bilim adamları, Zhang'ın sismoskopunu kopyalamayı başardılar. Bu sismoskoplar Çin ve Vietnam'daki dört farklı depremi tesbit ettiler. Ve bilim adamları bu aletleri dalgalara dayanan simüle depremleri tespit etmek için uzun yıllar kullandılar.  Sismoskop bütün depremleri hatasız hepsini tespit etti. Nitekim, testlerden toplanan veriler, günümüz sismometrelerinin topladığı verilerle doğru şekilde uyuşuyor!

 

Bugün, gelişmiş bir modern bilim ve teknoloji bakış açısına göre, Zhang Heng'in icat ettiği sismometresi hala şaşırtıcı derecede rafine ve dikkat çekici 

Haberin etiketleri:

deprem dedaktörü, çin


Haber okunma sayısı: 1707

Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER

calinmis-verileriniz-kac-para-ediyor

Çalınmış verileriniz kaç para ediyor?

21 Eylül 2020 Pazartesi 18:59
uzayda-hayat-10-yil-uzakta

Uzayda hayat 10 yıl uzakta

15 Eylül 2020 Salı 19:41
her-hesap-icin-ayni-parola

Her hesap için aynı parola

14 Eylül 2020 Pazartesi 16:59
en-cok-musteri-verileri-kayba-ugruyor

En çok müşteri verileri kayba uğruyor

03 Eylül 2020 Perşembe 17:23

ÜLKE GÜNDEMİ

Bütün sol örgütler çapsız adamların eline kaldı

“Acaba Öyle Mi?” programında konuşan gazeteci Ümit Zileli “71 darbesinden sonra bir CHP’li profesörü,

'Salgın yorgunluğu' ile başa çıkmanın 8 yolu

Aylardır Coronavirus ile birlikte yaşamaya çalışıyoruz. Başta ABD olmak üzere dünyanın pek çok ülkesinde

Aileyle kurulan güçlü ilişki önemli

Kocaeli’nin Darıca ilçesinde 18 yaşındaki Furkan Celep, sosyal medyada yazdığı bir notun ardından hayatına

Her kesim perişan halde

CHP İstanbul Milletvekili Mahmut Tanal, Meclis'te düzenlediği basın toplantısında, sosyal devlet ilkesine göre

Çeşmeden su yerine arsenik akıyor!

12 bin nüfuslu Kütahya’nın Emet ilçesinde şebeke suyundaki arsenik miktarı Dünya Sağlık Örgütü’nün

Böyle Müslümanlık olur mu diyoruz, küplere biniyorlar

Hakkari Üniversitesi Rektörü'nün oğlu için 28 adayı elemesine tepki gösteren CHP'li vekil Bekaroğlu, "Böyle

İSTANBUL - HAVA DURUMU

ISTANBUL